Te 30 pojęć powinieneś znać jako początkujący motocyklista

Pierwszy motocykl to nie tylko nauka ruszania i hamowania. Szybko okazuje się, że motocykliści posługują się własnym językiem. Część określeń pochodzi z techniki i sportu, część z garażu albo internetowych grup. Jeśli nie chcesz zastanawiać się, czym jest przeciwskręt, SAG czy „LWG”, zacznij od tych 30 pojęć.

Podstawy jazdy i zakrętów

Przeciwskręt – podstawowy sposób inicjowania skrętu przy wyższej prędkości. Żeby pojechać w prawo, naciskasz prawą stronę kierownicy, a motocykl zaczyna się składać w prawo, choć początkowo wydaje się, że zaraz skręcisz w lewo. Nie chodzi jednak o mocne skręcanie kierownicy w przeciwną stronę, tylko o delikatny impuls wywołujący pochylenie motocykla w żądanym kierunku.

Złożenie – pochylenie motocykla w zakręcie. Im szybciej jedziesz przy danym promieniu, tym większego złożenia potrzeba. Nie warto jednak skupiać się na tym podczas jazdy na drodze publicznej. Tu najważniejsze jest bezpieczeństwo i dostosowanie prędkości do warunków oraz stanu nawierzchni.

Apex – punkt znajdujący się najbliżej wewnętrznej strony zakrętu – tzw. szczyt. Na torze pomaga budować szybką linię przejazdu. Na drodze ważniejsze są widoczność i zapas miejsca na reakcję.

Winkiel – po prostu zakręt. „Lecimy na winkle” oznacza zazwyczaj wyjazd na krętą trasę, a nie spotkanie poświęcone geometrii.

Odwijanie – potoczne określenie otwierania gazu. „Odwinąć” można mocno albo delikatnie. Początkujący powinien pamiętać, że gazem najlepiej operować płynnie, bo czasami można się mocno zdziwić.

Hamowanie silnikiem – wytracanie prędkości po zamknięciu gazu i pozostawieniu załączonego biegu. W motocyklach efekt ten potrafi być bardzo wyraźny, szczególnie w dużych silnikach dwu- i jednocylindrowych.

Międzygaz – krótkie podniesienie obrotów podczas redukcji biegu. Pomaga dopasować prędkość obrotową silnika do niższego przełożenia i ogranicza szarpnięcie po puszczeniu sprzęgła. W nowszych motocyklach może robić to automatyczny blipper.

Elektronika i skrzynia biegów

ABS – układ zapobiegający zablokowaniu koła podczas hamowania. Pomaga zachować kontrolę, gdy kierowca zahamuje zbyt gwałtownie albo nawierzchnia okaże się śliska.

Cornering ABS – bardziej zaawansowany ABS korzystający z danych jednostki IMU. Potrafi uwzględniać pochylenie motocykla podczas hamowania w zakręcie i odpowiednio sterować ciśnieniem w układzie.

TCS – kontrola trakcji. Ogranicza uślizg tylnego koła podczas przyspieszania, najczęściej przez zmniejszenie momentu obrotowego silnika. Nie zwalnia z rozsądnego operowania gazem, ale zapewnia dodatkowe bezpieczeństwo. W niektórych motocyklach ma kilka trybów pracy lub możliwość całkowitego wyłączenia.

Quickshifter – system pozwalający zmieniać bieg bez używania sprzęgła i bez ręcznego zamykania gazu. Podstawowy quickshifter działa przy zmianie w górę. Obecnie najczęściej spotyka się już quickshiftery działające w górę i w dół.

Blipper – automatyczny międzygaz podczas redukcji. Elektronika na chwilę otwiera przepustnicę, dopasowując obroty do niższego biegu. Często występuje razem z dwukierunkowym quickshifterem.

Sprzęgło antyhoppingowe – sprzęgło ograniczające moment hamujący przenoszony z silnika na tylne koło podczas gwałtownej redukcji. Pomaga zmniejszyć ryzyko podskakiwania albo uślizgu tylnego koła.

Ride-by-wire – elektronicznie sterowana przepustnica. Manetka przekazuje sygnał do sterownika silnika zamiast otwierać przepustnice linką. Dzięki temu motocykl może być wyposażony np. w zmienne tryby pracy silnika.

Zawieszenie i geometria

Preload, czyli napięcie wstępne sprężyny – regulacja wstępnego ugięcia sprężyny zawieszenia. Sprężyna nie staje się twardsza, ale zmienia się położenie motocykla w zakresie pracy zawieszenia. Ma to znaczenie np. po zabraniu pasażera lub bagażu.

SAG – ugięcie zawieszenia pod ciężarem motocykla i kierowcy. Jego prawidłowa wartość pozwala zawieszeniu mieć zapas zarówno na dobicie, jak i na rozprostowanie koła w zagłębieniu nawierzchni.

Rebound – tłumienie odbicia. Reguluje szybkość, z jaką zawieszenie wraca po ugięciu. Zbyt małe tłumienie może powodować pompowanie, a zbyt duże sprawia, że zawieszenie nie zdąży się rozprostować przed kolejną nierównością.

Kompresja – tłumienie dobicia. Określa, jak szybko zawieszenie ugina się pod obciążeniem. Nie należy mylić go z napięciem wstępnym sprężyny. Regulacja jest z reguły oznaczona jako „comp”.

Shimmy – szybkie drgania kierownicy o niewielkiej amplitudzie. Mogą pojawić się podczas przyspieszania albo na nierównej nawierzchni. Jeśli powtarzają się regularnie, warto sprawdzić motocykl w serwisie.

Tank slapper – gwałtowne, narastające ruchy kierownicy od jednej strony do drugiej. To znacznie poważniejsze zjawisko niż lekkie shimmy. Nazwa wzięła się z sytuacji, w której kierownica potrafi niemal uderzać rękami o zbiornik.

Pojęcia eksploatacyjne, które trzeba znać

Luz łańcucha – zakres pionowego ruchu łańcucha określony przez producenta. Za mocno napięty łańcuch może przeciążać elementy napędu. Zawsze sprawdzaj i reguluj naciąg zgodnie z instrukcją obsługi.

Ciśnienie na zimno – ciśnienie w oponie mierzone przed jazdą, zanim opona wyraźnie się rozgrzeje. To właśnie do takiego pomiaru odnoszą się zazwyczaj wartości podawane przez producenta motocykla.

DOT opony – oznaczenie pozwalające odczytać tydzień i rok produkcji. Cztery ostatnie cyfry, np. 2325, oznaczają 23. tydzień 2025 roku.

Rezerwa – w starszych motocyklach może oznaczać osobne położenie kranika paliwa, dające dostęp do ostatniej części benzyny w zbiorniku. W nowszych konstrukcjach najczęściej mówimy po prostu o zapaleniu kontrolki niskiego poziomu paliwa.

Motocyklowy slang

Gleba – przewrócenie motocykla. Może oznaczać zarówno parkingową wywrotkę przy zerowej prędkości, jak i poważniejszy upadek.

Szlif – upadek, po którym motocykl lub motocyklista suną po nawierzchni. W ogłoszeniach fraza „lekki szlif” potrafi oznaczać bardzo różne rzeczy, więc warto dokładnie obejrzeć motocykl przed zakupem.

Plecak – pasażer motocykla. Określenie jest potoczne i używane żartobliwie. Dodatkowa osoba wyraźnie wpływa jednak na hamowanie i pracę zawieszenia.

Puszka – w motocyklowym slangu samochód, a „puszkarz” to kierowca samochodu. Nie jest to może szczyt dyplomacji, ale tak się przyjęło i tak zostało.

LWG – „lewa w górę”, czyli motocyklowe pozdrowienie wykonywane lewą dłonią. Nie ma obowiązku odpowiadać za wszelką cenę. Jeśli sytuacja wymaga pełnej kontroli nad motocyklem, lepiej nie odrywaj rąk od kierownicy.

Jazda wokół komina – krótki, lokalny wyjazd bez większego planu i dalekiej turystyki. Czasami oznacza 20 km po okolicy, a czasami 200 km, bo motocykliści mają dość elastyczne pojęcie tego, gdzie kończy się okolica.

Podsumowanie

Motocyklowy język szybko wchodzi w krew. Jednak ważniejsze od zapamiętania skrótów jest rozumienie pojęć wpływających na jazdę i bezpieczeństwo. Przeciwskręt, ABS, luz łańcucha czy ciśnienie w oponach przydadzą się już na samym początku. Reszta przyjdzie sama. Po kilku miesiącach będziesz już wiedzieć, że winkiel nie ma nic wspólnego z budownictwem, a jazda wokół komina czasem kończy się tankowaniem dwa województwa dalej.

Przeczytaj również:

Autorskie technologie producentów motocykli. Część I – silniki i napędy